HỘI NHI KHOA VIỆT NAM
Định nghĩa bệnh
Đường lây
Biểu hiện & Thời gian ủ bệnh
Nhận biết Dại ở chó và mèo
Xử trí
Hiểu về vắc-xin Dại
Nguồn tham khảo
Bệnh Dại là gì?
- 59.000 ca tử vong hằng năm vì bệnh Dại(2)
- Mỗi 9 phút có một người tử vong vì bệnh Dại(3)
- 40% trường hợp bệnh Dại xảy ra ở trẻ dưới 15 tuổi(4)
- Hơn 500.000 người bị phơi nhiễm hằng năm
- 981 trường hợp tử vong vì Dại tại 54/63 tỉnh thành (97% do chó, 3% do mèo)
- Năm 2022: có 70 ca tử vong do bệnh dại
Bệnh Dại là bệnh viêm não tuỷ cấp tính do vi-rút lây truyền từ động vật sang người. Khi đã lên cơn dại thì tỷ lệ tử vong gần như 100%.(1)
TRÊN THẾ GIỚI
TÌNH HÌNH BỆNH DẠI TẠI VIỆT NAM 2011-2022 (5):
Việt Nam là một trong những quốc gia có nguy cơ lây lan bệnh dại cao nhất trên thế giới. (6)
Bệnh Dại lây truyền như thế nào?
Biểu hiện & thời gian
ủ bệnh Dại ở người
- Thể dại điên cuồng: sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng.
- Thể dại liệt: liệt, hôn mê và thường tử vong sau 7-10 ngày.
- Phú Yên: Người đàn ông tử vong sau 2 THÁNG vì bị chó nhà cắn, sau khi bị cắn chỉ sát khuẩn, không tiêm phòng Dại (10).
- Lào Cai: Cô gái 23 tuổi tử vong sau 18 THÁNG bị chó nhà cắn, vết cắn ở ngón trỏ tay trái (11).
- Bến Tre: Người đàn ông hơn 50 tuổi tử vong sau 4 NĂM bị chó cắn do không tiêm phòng (12).
Giai đoạn đầu(8):
Đau đầu, sốt, mệt mỏi, có cảm giác tê đau tại vết thương.
Giai đoạn viêm não:
Người bệnh biểu hiện mất ngủ, sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng và tiếng động, tăng tiết nước bọt và mồ hôi, hạ huyết áp.
Bệnh tiến triển theo 2 thể:
Thời gian ủ bệnh(9):
Thông thường 1 - 3 tháng, có thể 9 ngày - vài năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc: tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, vị trí vết cắn (nơi có nhiều dây thần kinh), khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng
vi-rút xâm nhập.
Chỉ vì chủ quan không tiêm ngừa Dại kịp thời, đã có nhiều trường hợp tử vong thương tâm:
Nhận biết bệnh Dại ở chó và mèo (9)
- Thể điên cuồng:
- Thể Dại câm:
- Thể điên cuồng:
- Thể Dại câm:
Chó phát Dại sẽ chết trong vòng 10 ngày.Thời kỳ lây truyền ở chó nhà là từ 3-7 ngày (tối đa là 10 ngày) trước khi chó có triệu chứng dại và trong suốt thời kỳ phát bệnh.
Tiến triển tương tự như ở chó.Núp mình vào chỗ vắng, hay kêu, bồn chồn như khi động dục, cắn khi có người chạm vào.Xử trí khi bị động vật cắn, cào, liếm lên vùng da bị tổn thương (13)
- Thực hiện ngay 3 bước quan trọng:
- •Hạn chế làm dập vết thương, không băng kín.
- •Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh.
Rửa liên tục vết cắn bằng nước và xà phòng 15 phút
Sát khuẩn cồn 70 độ(hoặc cồn iốt)
Đến ngay cơ sở tiêm chủng, bác sĩ tư vấn, điều trị, chỉ định tiêm phòng
Hiểu về vắc-xin Dại (14)
- Vi-rút Dại đã được bất hoạt
- Chiết xuất từ tế bào thận khỉ/ tế bào lưỡng bội người/ tế bào vero tinh khiết
- An toàn, không gây tác dụng phụ lên hệ thần kinh
- Quy trình sản xuất chặt chẽ
Hiện nay, tại Việt Nam, các vắc-xin Dại thế hệ cũ đã được thay thế hoàn toàn bởi các loại Vắc-xin Dại thế hệ mới, với nhiều
ưu điểm:
Nguồn tài liệu tham khảo
(1) Cục y tế dự phòng, QĐ 1622 BYT
(2) World Health Organization. Weekly epidemiological record. Rabies vaccines: WHO position paper. April 2018. N0 16, 2018, 93, 2 01 220.
(3) CDC. Every 9 Minutes, Someone in the World Dies of Rabies. September, 28 2015. Available at https://www.cdc.gov/media/releases/2015/p0928-rabies.html
(4) World Health Organization. Factsheet. Rabies.21 April 2020. Available at: https://www.who.int/news room/fact sheets/detail/rabies
(5) Dữ liệu từ chương trình phòng chống dại quốc gia giai đoạn 2011-2022
(6) Báo cáo chương trình dại Quốc Gia giai đoạn 2017-2021
(7) Báo cáo chương trình Dại Quốc Gia giai đoạn 2017-2021
(8) BỆNH DẠI (vncdc.gov.vn)
(9) Hướng dẫn giám sát và phòng chống dại trên người, BYT, QĐ1622
(10) https://cand.com.vn/ban-tin-113/mot-nguoi-dan-ong-tu-vong-sau-hon-hai-thang-bi-cho-dai-can-i686856/
(11) https://moh.gov.vn/hoat-dong-cua-dia-phuong/-/asset_publisher/gHbla8vOQDuS/content/co-gai-23-tuoi-tai-lao-cai-tu-vong-sau-18-thang-bi-cho-nha-can
(12) https://dantri.com.vn/suc-khoe/nguoi-dan-ong-tu-vong-sau-4-nam-bi-cho-can-vao-mong-20230406151258826.htm
(13) TTXVN
(14) https://suckhoedoisong.vn/so-vac-xin-phong-dai-gay-hai-khong-chiu-tiem-phong-co-the-mat-ca-tinh-mang-169147102.htm
(15) https://vncdc.gov.vn/hoi-dap-ve-benh-dai-nd13756.html
Cổng thông tin điện tử với nội dung được cung cấp bởi HỘI NHI KHOA VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm về thông tin
HỘI NHI KHOA VIỆT NAM
- Số 18, ngõ 879, đường La Thành, phường Láng, Thành phố Hà Nội
- hoinhikhoavn@gmail.com
- www.hoinhikhoavn.com
Nhà tài trợ
CÔNG TY TNHH SANOFI - AVENTIS VIỆT NAM
- Lầu 14 - 15, tháp 2, tòa nhà The Nexus, 3A-3B Tôn Đức Thắng, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh.
- (+84) 2871011240
- communication.vn@sanofi.com